พระขุนแผนพิมพ์ห้าเหลี่ยมอกใหญ่ กรุโรงเหล้า จ.อยุธยา (Phra Khun Phaen Kru Rong Lao Amulet Ayutthaya)

ประวัติพระขุนแผนกรุโรงเหล้า เป็นพระเนื้อดินเผาผสมว่านยา สันนิษฐานว่ามีอายุการสร้างประมาณ 400-500 ปี เป็นพระที่แตกกรุออกมาครั้งแรกเมื่อปี พ.ศ. 2485 โดยพบที่วัดสิงห์ลาย อำเภอพระนครศรีอยุธยา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ขณะกำลังก่อสร้างอาคารเรียนเพิ่มเติม พระขุนแผนกรุโรงเหล้า และกรุวัดจักรวรรดิ แตกต่างจาก พระขุนแผนกรุวัดใหญ่ ตรงที่พระขุนแผนทั้งสองกรุนั้นไม่เคลือบน้ำเคลือบเหมือน พระขุนแผนกรุวัดใหญ่ แต่มีพิมพ์ที่เหมือนกัน คือ พิมพ์อกใหญ่ และพิมพ์แขนอ่อน

กรุโรงเหล้า เป็นชื่อกรุที่อยู่ในอาณาบริเวณวัดสมัยกรุงศรีอยุธยา สันนิษฐานว่าจะเป็นที่ตั้งของ 3วัด ในสมัยอยุธยาด้วยกันคือ
1. วัดจีน (ไม่ใช่วัดรัตนชัยหรือวัดจีนในปัจจุบันนี้)
2. วัดโรงม้า
3. วัดเจ็ก
ซึ่งเป็นวัดที่ตั้งอยู่ในชุมชนชาวจีนในอดีต ซึ่งไม่ว่าจะเป็นวัดไหน ก็คือวัดของชุมชนชาวจีนทั้งสิ้น ซึ่งหากพิจารณาถึงพิมพ์

พระขุนแผนกรุโรงเหล้าที่ไม่เคลือบ กับพระขุนแผนเคลือบ กรุวัดใหญ่ชัยมงคล แล้ว จะเห็นว่า พิมพ์พระเป็นศิลปะพู่กันจีน ซึ่งมีเส้นพริ้วไหวหนักเบาสวยงาม ซึ่งเชื่อกันว่าสร้างขึ้นในสมัยสมเด็จพระนเรศวรมหาราช หลังมีชัยต่อพระมหาอุปราชของพม่าที่ได้ทำยุทธหัตถี ณ ดอนเจดีย์ที่จังหวัดสุพรรณบุรี

พระขุนแผนไม่เคลือบนี้ มีการพบด้วยกัน 2กรุ คือ
1. กรุโรงเหล้า เชื่อว่าเป็นสถานที่สร้างพระพิมพ์นี้ โดยชุมชนชาวจีน เนื่องจากมีการบอกกล่าวไว้ว่า บริเวณนี้เคยพบเตาเผาโบราณตั้งอยู่ในพื้นที่นี้ และก็ยังพบวัดโบราณในพื้นที่นี้คือ วัดบรมพุทธาราม ซึ่งหลังคาพระอุโบสถจะสร้างขึ้นด้วยกระเบื้องเคลือบทั้งหลัง
2. กรุวัดจักรวรรดิ (วัดเจ้ามอญ) ตั้งอยู่ที่ ตำบลหันตรา อำเภอพระนครศรีอยุธยา จังหวัดพระนครศรีอยุธยา ซึ่งวัดแห่งนี้อยู่นอกเกาะเมืองอยุธยา และรกร้างตั้งแต่สิ้นกรุงศรีอยุธยา จนกรมศิลปกรได้เข้ามาขุดค้น ขุดแต่งทางโบราณคดี ใน พ.ศ. 2542-2544 ซึ่งในการดำเนินการครั้งนี้ ก็ได้พบกับโบราณวัตถุมากมายตั้งแต่ สมัยอยุธยาตอนต้น ถึงสมัยอยุธยาตอนปลาย และที่สำคัญก็ได้พบกับพระขุนแผนไม่เคลือบที่มีลักษณะเหมือนกับ กรุโรงเหล้าด้วย แต่เนื้อหาจะแกร่งกว่าพอสมควร ซึ่งพระขุนแผนที่พบนี้มีจำนวนไม่มากนักและก็กดพิมพ์ได้ไม่ชัดเท่าที่ควร แต่ก็ถูกเซียนพระกว้านซื้อไปจนหมด จึงทำให้พบเห็นได้ยากพอๆ กับกรุโรงเหล้า

ข้อสัญนิษฐานต่อมาว่าทำไม พระขุนแผนกรุโรงเหล้า และกรุวัดจักรวรรดิ ทำไมถึงไม่เคลือบน้ำเคลือบเหมือน กรุวัดใหญ่ชัยมงคล ซึ่งมีข้อสันนิษฐานว่าอาจเป็นพระลองพิมพ์ ซึ่งทดลองพิมพ์ก่อนก็เป็นได้ ซึ่งจะพบว่าทั้งสองกรุความคมชัดไม่เท่า กรุวัดใหญ่ชัยมงคล หลังจากลองพิมพ์แล้วในยุคนั้นจะไม่ทำลายพระทิ้ง จึงนำมาเผาแล้วทำพิธีบรรจุไว้ภายในกรุต่อไป ซึ่งจำนวนก็ไม่มากมายนัก

สรุปได้ว่า พระขุนแผนไม่เคลือบกรุโรงเหล้า และกรุวัดจักรวรรดิ นั้นเป็นพระเครื่องที่มีอายุหลายร้อยปี สร้างในพระราชประสงค์ของพระมหากษัตริย์ไทยในอดีต และก็มีกรรมวิธีที่ซับซ้อน พิถีพิถัน มีความสวยงาม อ่อนช้อย ในพุทธศิลป์ อย่างลงตัว และยังเป็นพระในตำนานที่หาชมได้ยากยิ่ง

การแยกพิมพ์ พระขุนแผนกรุโรงเหล้า แบ่งออกเป็น 2 พิมพ์หลัก คือ
- พิมพ์อกใหญ่ องค์พระมีขนาดใหญ่กว่าพิมพ์อกเล็ก หน้าตักกว้างประมาณ 2 เซนติเมตร สูงประมาณ 3 เซนติเมตร
- พิมพ์อกเล็ก องค์พระมีขนาดเล็กกว่าพิมพ์อกใหญ่ หน้าตักกว้างประมาณ 1.7 เซนติเมตร สูงประมาณ 2.5 เซนติเมตร
- นอกจากนี้ ยังมีพิมพ์อื่นๆ อีก เช่น พิมพ์แขนอ่อน พิมพ์แขนอ่อนเอวบาง เป็นต้น

ย้อนไปเมื่อคราวที่สมเด็จพระนเรศวรมหาราชทรงกระทำสงครามยุทธหัตถีชนะพระมหาอุปราชา พอเสด็จกลับมายังพระนครจึงทรงโปรดฯ ให้สร้างพระมหาเจดีย์ใหญ่ขึ้นไว้เป็นพุทธบูชาและเป็นอนุสรณ์แห่งการสงครามในครั้งนี้ที่วัดป่าแก้วหรือวัดใหญ่ชัยมงคลในการนี้ สมเด็จพระพนรัตพระอาจารย์ของสมเด็จพระนเรศวรมหาราช เจ้าตำรับการสร้างพระพุทธรูปและตำราการสร้างพระกริ่ง ท่านได้สร้างพระพิมพ์บรรจุไว้ในพระมหาเจดีย์หลายพิมพ์ทรง แต่ที่เป็นรู้จักกันเป็นอย่างดี เรียกได้ว่าเป็นพระเครื่องอันดับหนึ่งของจังหวัดคือ “พระขุนแผนเคลือบ”ซึ่งนอกเหนือจากความทรงคุณค่าขององค์พระที่สร้างเพื่อเป็นพุทธบูชาในคราวชนะสงครามยุทธหัตถี และปลุกเสกโดยพระเกจิผู้ยิ่งใหญ่แล้วยังเป็นที่ยอมรับในพุทธคุณที่ครบเครื่องครบครันเป็นที่ปรากฏทั้งเมตตามหานิยม แคล้วคลาด คงกระพันชาตรี รวมถึงเนื้อหามวลสารและพุทธลักษณะขององค์พระยังมีความงดงามสง่าอย่างไม่มีที่ติ

พระขุนแผน นั้นเดิมทีไม่ได้ชื่อนี้แต่ด้วยพุทธคุณทางด้านเมตตามหานิยม ผูกไมตรีกับใครๆ ก็รัก ทั้งยังมีพุทธคุณอื่นๆ เต็มเปี่ยม อย่างเช่น แคล้วคลาด อยู่ยงคงกระพันชาตรี ฯลฯ เหมือนดั่ง “ขุนแผน” ตัวละครเอกในวรรณคดีไทย‘ขุนช้างขุนแผน’ ที่มีชื่อเสียงโด่งดังทำให้ผู้คนพากันเรียกพระพิมพ์นี้ว่า “พระขุนแผน” ซึ่งผู้สักการบูชามักมีประสบการณ์เป็นที่ปรากฏตามคำร่ำลือพุทธคุณของ“พระขุนแผนทุกพิมพ์จากทุกกรุ” ล้วนมีพลังเมตตามหานิยมสูงส่งทั้งสิ้น

พระขุนแผนอีกกรุหนึ่งของ จ.พระนครศรีอยุธยา ที่ในวงการเรียกกันว่า "กรุหลังโรงเหล้า"หรือ “กรุโรงเหล้า”ซึ่งมีเนื้อหามวลสารและพิมพ์ทรงเช่นเดียวกับ ‘พระขุนแผนเคลือบ กรุวัดใหญ่ชัยมงคล’ ทั้งยังมี ‘พิมพ์อกใหญ่’ และ‘พิมพ์อกเล็ก’ เหมือนกัน ต่างกันตรงที่เป็นพระที่ยังไม่ได้เคลือบด้วยน้ำยาเท่านั้นพระพิมพ์นี้ยังไปตรงกับ ‘พระขุนแผน กรุวัดบ้านกร่าง จ.สุพรรณบุรี’ อีกด้วย แต่ต่างกันตรงเนื้อหามวลสารที่สร้างด้วยดินขาว ดินเหลือง และดินดำ เป็นหลัก เมื่อเผาแล้วองค์พระจะออกเป็นสีขาวแบบเนื้อกระเบื้อง ทำให้เนื้อพระมีความแกร่งมากกว่า

นับเนื่องไปเมื่อปี พ.ศ.2485 โรงเรียนฝึกหัดครูสตรีประจำจังหวัดพระนครศรีอยุธยา ตั้งอยู่ทางทิศใต้ของเกาะเมือง ด้านหน้าติดถนนอู่ทอง ฝั่งตรงข้ามเป็นโรงงานสุราพระนครศรีอยุธยา ซึ่งหันหน้าไปทางแม่น้ำเจ้าพระยา หันหลังให้โรงเรียนฝึกหัดครูสตรี (อันเป็นที่มาของการเรียกชื่อกรุ)ได้ทำการขยายและก่อสร้างอาคารเรียนเพิ่มโดยมีผู้ควบคุมการตกแต่งสถานที่ชื่อ อาจารย์หลุย ชมชื่นมีคนงานทั้งชาวไทยพุทธและชาวไทยอิสลามโดยส่วนใหญ่ทำการเกลี่ยดินได้วันละ 50 สตางค์ในสมัยนั้น ปรากฏว่าคนงานทำการขุดแต่งโคกโบสถ์ร้างแห่งหนึ่งซึ่งเต็มไปด้วยซากอิฐซากปูน ชาวบ้านเรียกกันว่า‘วัดสิงห์หลาย’ หรือ‘วัดสิงห์ทลาย’ ลึกลงไปประมาณหนึ่งเมตร คนงานพบพระเนื้อผงสีขาวและสีขาวปนชมพู กระจัดกระจายเกลื่อนเป็นร้อยๆ องค์ และพบหุ่นสิงโตทองคำปะปนอยู่ด้วยตัวหนึ่งเนื่องจากองค์พระมีพุทธลักษณะเหมือน‘พระขุนแผน’ ที่ขึ้นอยู่ก่อนหน้านี้จึงเรียกพระที่พบว่า“พระขุนแผนกรุหลังโรงเหล้า”หรือ “พระขุนแผนกรุโรงเหล้า”เมื่อนำพระมารวมกันมีทั้งสมบูรณ์และชำรุดจำนวนเกือบพันองค์ ก็เช่าซื้อกันองค์ละไม่เกินสิบบาท

ต่อมาได้มีการสร้างและขยายโรงงานต่างๆ เพิ่มเติมในแถบต.หัวแหลม บริเวณนี้ชาวบ้านเรียกว่า‘วัดสามจีน’เพราะเดิมเป็นเขตวัดพระจีนแต่ต่อมาก็กลายเป็นวัดร้างซึ่งก็ยังติดต่อกับเขตโรงเรียนฝึกหัดครูฯ และทางเทศบาลเมืองพระนครศรีอยุธยาได้จัดสร้างเป็นโรงเก็บน้ำประปา ในขณะก่อสร้างใช้รถไถปรับพื้นดิน ปรากฏพระขุนแผนเนื้อผงพิมพ์เดียวกันกับวัดสิงห์ทลายบางองค์ก็เป็นเนื้อกระเบื้องเคลือบคล้ายของวัดใหญ่ชัยมงคล

พุทธลักษณะของ“พระขุนแผนกรุหลังโรงเหล้า(กรุโรงเหล้า)”และที่พบบริเวณวัดสามจีน จะคล้ายคลึงกับพระที่เรียกว่า‘ขุนแผน’ซึ่งขึ้นอยู่ทั่วไปในเขตจังหวัดพระนครศรีอยุธยาคือองค์พระประทับนั่ง แสดงปางมารวิชัยภายใต้ซุ้มเรือนแก้วอันแสดงออกถึงศิลปะสมัยอยุธยา แต่ไม่เคลือบเช่นเดียวกับพระขุนแผนกรุบ้านกร่าง และไม่พบพระเคลือบเหมือนกรุวัดใหญ่ชัยมงคลเลยโดยสามารถแยกออกได้เป็น2 พิมพ์คือ‘พิมพ์อกใหญ่’ เนื้อขาวใบลานและ‘พิมพ์อกเล็ก’หรือ ‘พิมพ์แขนอ่อน’เนื้อขาวปนชมพูโดยพิมพ์อกใหญ่จะมีความแข็งแกร่งมากกว่าพิมพ์อกเล็ก

พระที่เรียกว่า‘พระขุนแผน’นั้น เป็นที่ยอมรับกันทุกผู้ทุกนามในเรื่องพุทธคุณเข้มขลังที่ครบเครื่องครบครัน โดยเฉพาะด้านเมตตามหานิยมสูงส่งมีเรื่องเล่าเกี่ยวกับประสบการณ์ของพระขุนแผน ที่เรียกว่าเป็นการประชันกรุกันทีเดียว เรื่องมีอยู่ว่า ...

ครั้งหนึ่ง มีเซียนพระ 3 คน แย่งกันจีบผู้หญิงคนเดียวกัน และแต่ละคนต่างก็จะมีของดีประจำตัวอยู่ โดย คนที่1 ห้อยพระขุนแผนเคลือบ กรุวัดใหญ่ชัยมงคล คนที่ 2 ห้อยพระขุนแผน กรุโรงเหล้า และคนที่ 3 ห้อยพระขุนแผน กรุวัดบ้านกร่าง จ.สุพรรณบุรีผลปรากฏว่า คนที่ห้อยพระขุนแผน กรุโรงเหล้า สามารถชนะใจสาวเจ้าได้ ซึ่งในความเป็นจริงแล้ว อาจจะเป็นด้วยสาเหตุอื่นใดก็ตามแต่ เรื่องราวนี้ก็กลับกลายเป็นตำนานเล่าขานของพระขุนแผน3 กรุที่มาประชันพุทธคุณด้านเมตตามหานิยม ในแวดวงพระเครื่องเมืองกรุงเก่าสืบต่อมา

พุทธคุณของพระขุนแผนกรุโรงเหล้านั้นครอบคลุมในหลายๆ ด้าน ได้แก่
- เมตตามหานิยมและมหาเสน่ห์ ช่วยเสริมเสน่ห์ เป็นที่รักใคร่ของผู้คนรอบข้าง เจ้านายเมตตา ผู้คนอุปถัมภ์ค้ำชู เหมาะสำหรับผู้ที่ต้องติดต่อเจรจาค้าขาย หรือเข้าหาผู้หลักผู้ใหญ่
- แคล้วคลาดปลอดภัย ช่วยปกป้องคุ้มครองผู้บูชาให้รอดพ้นจากภยันตรายและอุปสรรคทั้งปวง
- คงกระพันชาตรี เป็นเอกลักษณ์ของพระกรุนี้ที่สร้างมาเพื่อเป็นอนุสรณ์ชัยชนะในศึกยุทธหัตถี จึงเชื่อกันว่ามีอานุภาพป้องกันศาสตราวุธและภยันตรายทางด้านการต่อสู้
- มหาโชค มหาชัย อำนวยโชคลาภ ให้เงินทองไหลมาเทมา เสริมบารมีและอำนาจตามตำรับพระเครื่องฝ่ายบุญฤทธิ์